Wat is het verschil tussen een aandelentransactie en een activa-passivatransactie?

Bij een bedrijfsovername kiest u altijd voor één van twee juridische structuren: een aandelentransactie of een activa-passivatransactie. Bij een aandelentransactie koopt de koper de aandelen van de vennootschap, inclusief alles wat daarin zit. Bij een activa-passivatransactie koopt de koper alleen de bezittingen en schulden die hij expliciet wil overnemen. Het verschil klinkt technisch, maar heeft grote gevolgen voor uw belastingpositie, uw aansprakelijkheid en de toekomst van uw medewerkers.

Welke structuur het beste past, hangt af van uw situatie als verkoper, de wensen van de koper en de aard van uw bedrijf. De vragen hieronder helpen u te begrijpen wat elke structuur inhoudt en wanneer u voor welke kiest.

Welke structuur is fiscaal gunstiger voor de verkoper?

Voor de meeste verkopers is een aandelentransactie fiscaal aantrekkelijker. Als u als directeur-grootaandeelhouder (DGA) uw aandelen verkoopt via een holdingstructuur, valt de verkoopwinst vaak onder de deelnemingsvrijstelling. Dat betekent dat de opbrengst belastingvrij in uw holding terechtkomt. U betaalt pas belasting op het moment dat u het geld daadwerkelijk aan uzelf uitkeert.

Bij een activa-passivatransactie liggen de kaarten anders. De winst op de verkoop van afzonderlijke activa, zoals machines, voorraden of goodwill, wordt belast als bedrijfswinst. Dat tarief kan aanzienlijk hoger uitpakken dan bij een aandelentransactie. Bovendien moet u mogelijk ook btw in rekening brengen over bepaalde activa, tenzij sprake is van een overgang van een algemeenheid van goederen. Voor fiscale vraagstukken rondom bedrijfsoverdrachten kunt u ook terecht bij onze specialisten voor tax en legal advies.

Kortom: als u de keuze heeft, verdient een aandelentransactie voor u als verkoper doorgaans de fiscale voorkeur. Maar de koper denkt hier vaak anders over, wat onderhandelingen noodzakelijk maakt.

Wat neemt een koper over bij een aandelentransactie?

Bij een aandelentransactie neemt de koper de volledige vennootschap over, inclusief alle rechten, verplichtingen, contracten, schulden en lopende juridische risico’s. De koper stapt in de schoenen van de verkoper en neemt alles mee wat er in de vennootschap zit, ook de zaken die niet direct zichtbaar zijn op de balans.

Dat maakt een grondige due diligence bij een aandelentransactie onmisbaar. De koper wil weten wat hij precies overneemt. Denk aan:

Lopende contracten met klanten en leveranciers
Fiscale verplichtingen uit het verleden
Eventuele rechtszaken of claims
Pensioenverplichtingen en arbeidsovereenkomsten

Voor de verkoper is dit een voordeel: de overdracht verloopt relatief eenvoudig en contracten hoeven in principe niet opnieuw te worden gesloten. Maar voor de koper betekent het dat hij ook de risico’s uit het verleden overneemt, tenzij hij daar in de koopovereenkomst goede garanties en vrijwaringen voor bedingt. Een onafhankelijke audit en assurance bij bedrijfsovername kan hierbij waardevolle zekerheid bieden.

Wat neemt een koper over bij een activa-passivatransactie?

Bij een activa-passivatransactie neemt de koper alleen de specifiek overeengekomen bezittingen en schulden over. Hij koopt bijvoorbeeld de machines, de klantenportefeuille, de voorraden en de naam van het bedrijf, maar laat de juridische entiteit achter bij de verkoper. Wat er niet expliciet in de koopovereenkomst staat, gaat niet mee.

Dit geeft de koper veel controle. Hij kan verouderde activa of ongewenste verplichtingen buiten de deal laten. Tegelijkertijd brengt het extra werk met zich mee: contracten met klanten en leveranciers moeten opnieuw worden gesloten of overgedragen, en niet alle partijen gaan daar automatisch mee akkoord. Vergunningen en licenties moeten soms opnieuw worden aangevraagd.

Voor de verkoper blijft de lege vennootschap achter. Die moet hij daarna liquideren of voor een ander doel inzetten. Dat vergt aandacht en kost tijd. Een goede administratieve verwerking hiervan vereist degelijke accounting en financiële rapportage diensten.

Welke structuur verdient de voorkeur vanuit het perspectief van de koper?

Vanuit het perspectief van de koper heeft een activa-passivatransactie vaak de voorkeur. De koper neemt dan alleen mee wat hij wil, zonder het risico van verborgen schulden of historische aansprakelijkheden. Bovendien kan hij de aangekochte activa doorgaans afschrijven op de aankoopwaarde, wat een belastingvoordeel oplevert.

Bij een aandelentransactie neemt de koper het fiscale verleden van de vennootschap over. Als er ooit een belastingschuld of claim boven tafel komt, is hij daarvoor verantwoordelijk, tenzij de verkoper dat via garanties en vrijwaringen afdekt. Dat maakt de onderhandelingen over de koopovereenkomst bij aandelentransacties complexer en intensiever.

In de praktijk is de transactiestructuur vaak een compromis: de verkoper wil aandelen verkopen voor de fiscale voordelen, de koper wil activa kopen voor de bescherming. Een ervaren bedrijfsovername adviseur helpt beide partijen naar een evenwichtige oplossing te zoeken.

Hoe werkt de overdracht van personeel bij beide structuren?

Bij een aandelentransactie verandert er voor het personeel juridisch niets. De werkgever blijft dezelfde vennootschap, alleen de eigenaar van die vennootschap wisselt. Arbeidsovereenkomsten, arbeidsvoorwaarden en opgebouwde rechten blijven volledig intact. Medewerkers hoeven niet opnieuw in dienst te treden.

Bij een activa-passivatransactie is de situatie anders. Als de koper personeel wil overnemen, valt dit onder de regeling van overgang van onderneming (artikel 7:662 BW). Dat betekent dat medewerkers van rechtswege meegaan naar de nieuwe werkgever, met behoud van hun arbeidsvoorwaarden en opgebouwde rechten. De koper kan medewerkers niet zomaar achterlaten of hun voorwaarden verslechteren.

Wel heeft de koper bij een activa-transactie iets meer ruimte om te bepalen welke activiteiten hij overneemt en dus indirect welke medewerkers meegaan. Maar die ruimte is beperkt: de wet beschermt werknemers bij een overgang van onderneming nadrukkelijk. Laat u hierover altijd goed adviseren, want fouten op dit vlak kunnen leiden tot arbeidsrechtelijke geschillen. Wilt u meer weten over hoe Auren ondernemers begeleidt, bekijk dan wat Auren voor u kan betekenen.

Wanneer kies je voor welke structuur bij een mkb-overname?

De keuze tussen een aandelentransactie en een activa-passivatransactie hangt af van meerdere factoren. Er is geen universeel juist antwoord, maar er zijn wel duidelijke richtlijnen. Bij een mkb-bedrijf met een holdingstructuur en een schone balans ligt een aandelentransactie voor de hand. Bij een eenmanszaak, een vof of een bedrijf met complexe verplichtingen is een activa-passivatransactie vaak praktischer.

Belangrijke overwegingen zijn onder andere:

De fiscale positie van de verkoper en de mogelijkheid om gebruik te maken van de deelnemingsvrijstelling
De aanwezigheid van historische risico’s in de vennootschap, zoals belastingclaims of juridische procedures
De wens van de koper om specifieke activa te selecteren of juist een compleet bedrijf over te nemen
De aard van de klantrelaties en of contracten overdraagbaar zijn

Bij een bedrijfsovername in het familiebedrijf speelt ook de emotionele kant mee. Soms wil de verkoper zekerheid dat het bedrijf als geheel blijft bestaan, wat eerder pleit voor een aandelentransactie. Een goede financieel adviseur voor bedrijfsovername kijkt naar het volledige plaatje: fiscaal, juridisch en menselijk. Wilt u op de hoogte blijven van actuele ontwikkelingen rondom bedrijfsoverdrachten, bekijk dan onze kennisevents en seminars voor ondernemers.

Hoe Auren u helpt bij de keuze voor de juiste transactiestructuur

De keuze tussen een aandelentransactie en een activa-passivatransactie is geen rekensom, maar een afweging van belangen, risico’s en toekomstplannen. Wij begeleiden ondernemers door dit proces met inhoudelijke scherpte en oprechte betrokkenheid. Geen standaardadvies, maar een aanpak die past bij uw bedrijf, uw situatie en uw doelen.

Wat wij voor u doen:

We analyseren uw fiscale en juridische positie en adviseren over de meest gunstige transactiestructuur
We begeleiden de due diligence en signaleren risico’s voordat ze problemen worden
We onderhandelen namens u over de koopovereenkomst en bewaken uw belangen
We coördineren de samenwerking met uw accountant, notaris en eventuele juridische adviseurs. Bij digitale risico’s schakelen wij ook onze IT audit en cyber security specialisten in.

Bent u bezig met de verkoop of overname van een mkb-bedrijf en wilt u weten welke structuur het beste bij u past? Neem contact op met Auren. We denken graag met u mee, zonder verplichtingen.