Hoe worden fiscale risico’s verwerkt in de overnameprijs?

Fiscale risico’s worden verwerkt in de overnameprijs via een combinatie van prijsverlaging, garanties en contractuele beschermingsmechanismen. De koper wil zekerheid dat hij niet opdraait voor belastingschulden uit het verleden. Hoe dat in de praktijk uitwerkt, hangt af van wat er tijdens het due diligence-onderzoek aan het licht komt en hoe verkoper en koper het risico onderling verdelen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over fiscale risico’s bij een bedrijfsovername.

Welke fiscale risico’s worden ontdekt tijdens due diligence?

Tijdens een due diligence-onderzoek worden fiscale risico’s blootgelegd die de waarde of de structuur van een overname kunnen beïnvloeden. Denk aan naheffingen vennootschapsbelasting, onjuist toegepaste btw-posities, niet-afgedragen loonheffingen of discussiepunten rond transfer pricing bij internationale structuren. Ook pensioenaanspraken, aandelenopties en niet-aangegeven voordelen kunnen fiscale staarten hebben.

In de praktijk gaat het om een gelaagde analyse: de belastingadviseur van de koper doorloopt de aangiften van de afgelopen jaren, bekijkt correspondentie met de Belastingdienst en beoordeelt of de gehanteerde fiscale posities houdbaar zijn. Risico’s worden ingedeeld naar waarschijnlijkheid en financiële impact. Dat vormt de basis voor de onderhandelingen over prijs en contractuele bescherming.

Naheffingen vennootschapsbelasting door betwiste aftrekposten
Btw-risico’s bij gemengd gebruik of onjuiste factuurvereisten
Loonheffingsproblemen bij zzp-constructies of bonusregelingen
Transfer pricing-discussies bij grensoverschrijdende transacties

Hoe beïnvloeden fiscale risico’s de hoogte van de overnameprijs?

Fiscale risico’s drukken rechtstreeks op de overnameprijs. Als een koper tijdens het due diligence-onderzoek een reëel risico op een naheffing ontdekt, zal hij dat risico verdisconteren in zijn bod. Dat gebeurt door de prijs te verlagen met het verwachte bedrag van de claim, of door aanvullende zekerheden te eisen die de prijsruimte feitelijk verkleinen.

De mate van prijsinvloed hangt af van de omvang van het risico, de kans dat de Belastingdienst daadwerkelijk naheft en de vraag of het risico afdekbaar is via garanties of verzekeringen. Een goed gedocumenteerde fiscale positie die de verkoper vooraf heeft laten toetsen, versterkt zijn onderhandelingspositie aanzienlijk. Onduidelijkheid werkt altijd in het nadeel van de verkoper.

Wat is een belastinggarantie en wanneer wordt die gebruikt?

Een belastinggarantie is een contractuele bepaling in de koopovereenkomst waarbij de verkoper garandeert dat er geen belastingschulden zijn over de periode vóór de overdracht, of dat hij de koper schadeloos stelt als die er alsnog opduiken. Deze garantie wordt standaard opgenomen bij aandelentransacties, omdat de koper dan ook de historische fiscale verplichtingen van de vennootschap overneemt.

Bij een activa-passivatransactie is de belastinggarantie minder gebruikelijk, omdat de koper dan in principe alleen de geselecteerde activa en passiva overneemt en de fiscale geschiedenis achterblijft bij de verkoper. Toch kunnen ook bij dit type transactie specifieke garanties worden afgesproken, bijvoorbeeld over btw-correcties op overgenomen voorraden of bedrijfsmiddelen.

De looptijd van een belastinggarantie sluit doorgaans aan bij de navorderingstermijnen van de Belastingdienst: vijf jaar voor reguliere situaties, twaalf jaar bij buitenlandse elementen of opzet. Dat maakt de garantie voor de verkoper een langdurige verplichting om rekening mee te houden.

Wat is het verschil tussen een escrow en een earnout bij fiscale risico’s?

Een escrow en een earnout zijn beide manieren om onzekerheid over de toekomst op te vangen, maar ze werken fundamenteel anders. Bij een escrow wordt een deel van de koopsom geblokkeerd op een derdenrekening en pas vrijgegeven als blijkt dat een specifiek risico, zoals een belastingclaim, niet materialiseert. Bij een earnout is een deel van de prijs afhankelijk van toekomstige prestaties van het bedrijf, niet van een specifieke claim.

Voor fiscale risico’s is een escrow het meest directe instrument. De koper heeft zekerheid dat er geld beschikbaar is als de Belastingdienst alsnog naheft. De verkoper weet dat hij dat geld ontvangt zodra de onzekerheidsperiode voorbij is. De escrow-periode wordt afgestemd op de verwachte doorlooptijd van het fiscale risico, bijvoorbeeld de afronding van een lopende belastingcontrole.

Een earnout wordt bij fiscale risico’s zelden als primair instrument ingezet. Het kan wel een rol spelen als de fiscale onzekerheid samenhangt met de toekomstige winstgevendheid van het bedrijf, maar dat vraagt om zorgvuldige contractuele uitwerking om discussies achteraf te voorkomen.

Kan een verkoper fiscale risico’s beperken vóór de verkoop?

Ja, een verkoper kan zijn positie aanzienlijk versterken door fiscale risico’s actief te beperken vóór de start van het verkoopproces. Dat begint met een fiscale zelfscan: laat de aangiften van de afgelopen jaren doorlichten door een belastingadviseur en breng in kaart welke posities kwetsbaar zijn. Risico’s die je zelf ontdekt, kun je aanpakken of documenteren voordat de koper ze vindt.

Concrete stappen die verkopers nemen, zijn het aanvragen van een vaststellingsovereenkomst bij de Belastingdienst over betwiste posities, het corrigeren van onjuiste aangiften via vrijwillige verbetering, en het opschonen van constructies die bij een due diligence-onderzoek vragen oproepen. Ook het ordenen van de administratie en het beschikbaar stellen van volledige belastingcorrespondentie vergroot het vertrouwen bij de koper.

Een verkoper die zijn fiscale huishouding op orde heeft, onderhandelt vanuit kracht. Hij kan garanties beperken in scope en duur, en voorkomt dat de koper fiscale onzekerheid gebruikt als argument voor een lagere prijs.

Wie is aansprakelijk voor oude belastingschulden na de overname?

Bij een aandelentransactie blijft de vennootschap zelf aansprakelijk voor haar historische belastingschulden, en die vennootschap is na de overname in handen van de koper. De koper draagt dus feitelijk het risico van oude belastingschulden, tenzij dit contractueel anders is geregeld via garanties of een escrow. Dat is precies waarom belastinggaranties bij aandelentransacties zo gebruikelijk zijn.

Bij een activa-passivatransactie ligt de aansprakelijkheid in beginsel bij de verkoper, omdat de belastingschulden van de oude vennootschap niet worden overgedragen. Maar ook hier zijn uitzonderingen: de Belastingdienst kan in bepaalde gevallen de koper aanspreken op basis van wettelijke aansprakelijkheidsbepalingen, bijvoorbeeld bij overdracht van een onderneming met openstaande loonheffingen.

Het is daarom van belang dat zowel koper als verkoper zich laten adviseren over de structuur van de transactie en de bijbehorende aansprakelijkheidsrisico’s. De keuze tussen aandelen of activa is niet alleen fiscaal, maar ook een risicovraagstuk dat vraagt om een weloverwogen afweging.

Hoe Auren u helpt bij fiscale risico’s rondom een overname

Fiscale risico’s bij een bedrijfsovername zijn zelden zwart-wit. Ze vragen om inhoudelijke kennis, een scherp oog voor detail en de ervaring om te weten wat echt materieel is en wat niet. Wij begeleiden zowel kopers als verkopers bij het fiscale deel van het overnameproces, van de eerste verkenning tot de definitieve contractuele afspraken.

Fiscale due diligence: wij brengen de belastingrisico’s in kaart en vertalen die naar concrete onderhandelingsposities
Voorbereiding verkoop: wij helpen verkopers hun fiscale positie te versterken vóór het verkoopproces begint
Garanties en structurering: wij adviseren over de juiste contractuele beschermingsmechanismen, afgestemd op de specifieke risico’s
Internationale transacties: via ons wereldwijde netwerk begeleiden wij ook grensoverschrijdende overnames met fiscale complexiteit

Wilt u weten hoe uw fiscale positie eruitziet vóór u in een overnameproces stapt, of heeft u als koper behoefte aan een gedegen audit en assurance van de over te nemen onderneming? Neem contact op met Auren. We denken graag met u mee, zonder omwegen en zonder verrassingen achteraf.